De slimme telescoop

(Verschenen in Computer Idee, nr 4 2025) 

Zou sterrenkunde off-topic zijn voor dit blad? Misschien, maar goedkope slimme digitale telescopen voor de burger toch niet.

Mijn echtgenote kent mijn belangstelling voor sterrenkunde en toen mijn verjaardag ter sprake kwam, vroeg ze of ik een telescoop wilde als cadeau. Leuk idee! Voor goed advies ging ik te rade bij een paar ruimtevaart- en sterrenkundenerds die ik ken en daar zei iemand: kijk eens naar ‘smart telescopes’. Dat deed ik – ik had er nog nooit van gehoord – en er ging een wereld, zelfs een heelal, voor me open.

Smart telescopes zijn digitale camera’s die speciaal zijn ontworpen om de sterrenhemel in beeld te brengen op een supermakkelijke manier. Door gps weten ze waar ze staan, dankzij een kompas kennen ze hun oriëntatie en ze weten natuurlijk hoe laat het is. Zo kunnen ze zichzelf met motortjes in een keer richten op het hemellichaam dat de gebruiker aanwijst in de bijbehorende app. Het is haast té makkelijk.

Deze apparaten kunnen verder net zo lang naar een object turen tot ze storende elementen als sluierbewolking, lichtvervuiling en voorbijkomende vliegtuigen of satellieten uit het resultaat kunnen wegrekenen. Zo kun je dingen zien die je door een optische telescoop helemaal niet zou kunnen zien.

Op mijn allereerste foto stond bijvoorbeeld de Andromedanevel, een ding dat ik met het blote oog nog nooit heb gezien, laat staan gefotografeerd. Ik heb intussen foto’s van Jupiter (met drie manen erbij) en Saturnus (helaas zonder zichtbare ringen) en mooie gedetailleerde afbeeldingen van de Zon (met vlekken) en de Maan. Ik verheug me al op de volgende komeet want de laatste heb ik zelfs met verrekijker niet kunnen zien.

Het is haast te makkelijk zei ik al en dat hoor ik van meer mensen. Haal je er nu nog wel voldoening uit? Nou, ik wel. Ik ken mezelf en ik weet dat een ‘echte’ telescoop voor meer geld zoveel gedoe met zich meebrengt dat ik het vrij snel zou opgeven. Intussen heeft het relatief goedkope apparaat (€700) dat ik nu heb wel zijn beperkingen, qua vergroting en scherpte bijvoorbeeld. De top in deze categorie kost vijf keer zoveel. Maar tegen de tijd dat ik met dit exemplaar ben uitgespeeld, zijn de betere versies goedkoper en/of de goedkope versies beter. Dit wordt alleen maar leuker.